Filo yönetiminde, sürücü değerlemesi zor çalışma alanlarından bir tanesidir. Araç sürücülerinin çıktıkları seferlerde görevlerini lojistik işletmesinin isteği doğrultusunda yapıp yapmadıklarının ölçülmesinde “Sürücü Değerlendirme Formları” kullanılmaktadır (Şekil 4-4). Her işletme kendi kurum kriterlerine göre farklı alt başlıklar içeren sürücü değerlendirme formları hazırlayabilmektedir.

Filo çalışanı olan araç takip uzmanı, sürücülerin seferden dönmelerinin ardından, ilgili seferde işletmenin kendilerinden beklediği verimliliği gösterip göstermediklerini çeşitli yöntemlerle kontrol etmektedir. Bu yöntemler arasında uydu kayıtlarının izlenmesi, takografların kontrol edilmesi ve sürücülerin sefer esnasında kendilerine verilen talimatlara ne derece uyduklarının incelenmesi başta gelmektedir. Yapılan kontrolün sonuçları sürücü değerlendirme formuna yansıtılarak, sürücüye verilecek prim ve ücret belirlenmektedir.

•    Hak Ediş Toplamı

Değerlendirme formunda hak ediş toplamı olarak geçen 7 maddelik bölüm; sürücünün uyması gereken genel-kuralları içermektedir. Sürücü belirtilen kurallara uyma derecesine göre kademeli olarak değerlendirilmektedir.

•    Geçiş Belgesi Primi

Her ülkeye ait farklı geçiş belgeleri vardır. Sektörde “Dozvola” adı verilen bu belgeler her ülkenin belirlediği kotalar doğrultusunda sınırlı sayıda basılmaktadır ve sürücüler geçtikleri ülkelerde yapılan kontrollerde bu belgeleri göstermek zorundadırlar.

Sürücü, işletmenin sürekli kullandığı güzergahlar üzerinde olan ülkelere ait geçiş belgelerini sefer dönüşünde kullanılmamış olarak işletmeye teslim ettiğinde belirli miktarda prim almaya hak kazanmaktadır. Çünkü sınır kapılarına gelen belgeler bittiğinde yenilerinin gelmesi zaman alabilmektedir. Yine yıl sonuna doğru özellikle Aralık ayında bazı ülkelerin kotaları dolduğu için o yıla ait yeni belge basmamaktadırlar. Bu da Türk işletmelerinin ellerinde geçiş belgesi yoksa yenisini temin edene kadar araçlarını o ülkelerden geçiremeyecekleri anlamına gelmektedir. Bu nedenle boş belge getiren sürücüye prim verilmektedir. Ancak, işletme tarafından geçiş belgesinin temiz getirilmesi talep edilmediği halde belge kasıtlı olarak kullanılmamış ve ilgili ülkede yapılan kontrolde bu ortaya çıkarak bir ceza ödenmişse; bu ceza sürücü tarafından karşılanmak zorundadır.

•    İlave Prim

Değerlendirme formunda bulunmayan ama ilgili taşımada sürücünün fazladan gayret göstererek işletme yararına yaptığı davranışlar ilave prim başlığı altında değerlendirilmektedir. Örneğin görevi olmadığı halde yükün tamamını depoya sürücünün boşaltması bu duruma bir örnek olarak gösterilebilmektedir.

•    Tehlikeli Madde Primi

Taşınan maddenin özelliğine göre göndericiden operasyon farkı talep edilmekte ve bu fark sürücüye yansıtılmaktadır. Sürücülerin tehlikeli madde taşıyabilmeleri için özel eğitim almaları, sertifika ve ehliyetlerinin olması gerekmektedir.

•    Kilometre Primi

Sürücü kısa mesafeli bir sefere çıkmış gibi görünse de, görev gereği yaptığı kilometrenin uzun mesafeli seferler kadar fazla olması durumunda, uzun mesafeli sefere çıkmış gibi prim almaya hak kazanmaktadır.

• • Parsiyel Primi

Her sürücü gümrük açtırmalar hariç boşalttığı parsiyel yükler için prim almaktadır. Örneğin, parsiyel olarak taşınarak boşaltılan her 5 ihracat yükünün üçünden sürücü prim alırken, boşaltılan her 4 ithalat yükünün de ikisinden sürücüye parsiyel primi verilebilmektedir. Ancak bu değerlendirme lojistik işletmesinin sözleşmesine göre farklılık gösterebilmektedir.

• • Tonaj Primi

Eşyanın tonajı belli bir kiloyu geçtiği takdirde sürücüye tonaj primi yazılmaktadır. Örneğin, taşınan eşyanın toplam kilosu 20.500 kg üzerindeyse sürücü tonaj primi almaktadır.

• • Çift Sürücü Farkı

Araç teslim yerine, belirlenen varış tarihinde normalde çift sürücü ile yetişebilecekken, bu aracın tek sürücü ile hızlandırılmış olarak sevk edilmesinden dolayı sürücüye verilen prim çift sürücü farkı olarak adlandırılmaktadır.

• • Güzergah Farkı

İşletme tarafından sürücünün gittiği mesafenin uzaklığına, bulunduğu bölgenin önemine göre verilen primdir. Örneğin belirsizlik ve risk bulunan Irak’a yük taşıyan bir sürücüye gittiği bölgenin koşullarından dolayı ekstra prim verilmesi bu başlık altında değerlendirilmektedir.

• • Geçiş Belgesi Kontrolü

Sürücülerin sefere çıkmadan önce işletmeden aldıkları belgeler ile sefer sırasında çıkış kapısından aldıkları geçiş belgelerinin tamamını teslim etmeleri istenmektedir. Belgelerin bilgisayar kayıtlarından kontrolü yapılmaktadır.

• • Harcırah Miktarı

Sürücü harcırahı, sefere çıkmadan önce sürücülerin yol harcamaları için kendilerine verilen para olarak tanımlanmaktadır.

• • Ceza

Sürücünün kendi kişisel hatasından dolayı görevini yerine getiremediği durumlarda kesilen ceza veya cezalar toplamı bu başlık altında belirtilmektedir.

• • Toplam

Sürücü değerlendirme formundaki yazılı miktarlar toplanarak sürücüye verilecek toplam tutar elde edilmektedir.

• • Boş Kilometre

Sürücünün ihracat yükünü boşaltmasının ardından ithalat yükünü alana kadar yapmış olduğu yüksüz (boş) kilometre toplamı olarak tanımlanmaktadır.

• • Kesilen Kilometre

Sürücünün gereksiz olarak yaptığı fazladan km. hesaplanmakta ve toplam km. öngörülen sapmadan fazla çıkarsa ceza uygulanmaktadır.